وقتی صحبت از درمان تنبلی تخمدان یا سندرم پلیاندوکرین متابولیک تخمدان (PMOS) میشود، بسیاری از افراد بلافاصله به داروها یا رژیمهای غذایی فکر میکنند. در حالی که یکی از مؤثرترین و در دسترسترین ابزارهای درمانی، ورزش منظم است.
سالها تصور میشد که ورزش تنها از طریق کاهش وزن به بهبود این بیماری کمک میکند؛ اما امروزه مطالعات نشان دادهاند که فعالیت بدنی حتی در زنانی که کاهش وزن قابل توجهی را تجربه نمیکنند نیز میتواند علائم بیماری را بهبود ببخشد. به عبارت دیگر، ورزش نه تنها روی وزن بدن، بلکه روی هورمونها، حساسیت به انسولین، سلامت قلب و حتی وضعیت روانی افراد مبتلا به PMOS تأثیر مستقیم دارد.
چرا ورزش برای افراد مبتلا به PMOS اهمیت دارد؟
یکی از مهمترین مشکلات در PMOS، مقاومت به انسولین است. در این وضعیت، سلولهای بدن نسبت به انسولین پاسخ مناسبی نمیدهند و بدن برای جبران، انسولین بیشتری تولید میکند.
افزایش انسولین باعث میشود تخمدانها هورمونهای مردانه بیشتری تولید کنند؛ موضوعی که میتواند منجر به نامنظمی قاعدگی، اختلال در تخمکگذاری، افزایش موهای زائد و آکنه شود.
ورزش با افزایش مصرف گلوکز توسط عضلات، حساسیت سلولها به انسولین را بهبود میبخشد. در نتیجه سطح انسولین کاهش یافته و بسیاری از اختلالات هورمونی مرتبط با PMOS نیز بهبود پیدا میکنند.
ورزش چگونه به تنظیم قاعدگی کمک میکند؟
در بسیاری از زنان مبتلا به PMOS، چرخههای قاعدگی نامنظم هستند یا تخمکگذاری بهطور کامل انجام نمیشود.
فعالیت بدنی منظم میتواند:
* مقاومت به انسولین را کاهش دهد.
* تعادل هورمونهای جنسی را بهبود بخشد.
* احتمال تخمکگذاری را افزایش دهد.
* نظم چرخه قاعدگی را بهتر کند.
به همین دلیل ورزش یکی از اولین توصیههای متخصصان زنان و غدد برای زنانی است که قصد بارداری دارند یا از نامنظمی قاعدگی رنج میبرند.
نقش ورزش در کنترل وزن
اضافه وزن یکی از مشکلات شایع در افراد مبتلا به PMOS است. از سوی دیگر، افزایش وزن میتواند علائم بیماری را تشدید کند و یک چرخه معیوب ایجاد شود.
ورزش با افزایش مصرف انرژی و حفظ توده عضلانی به کنترل وزن کمک میکند. عضلات فعالتر، قند بیشتری مصرف میکنند و همین موضوع به بهبود عملکرد متابولیک بدن منجر میشود.
نکته مهم این است که هدف از ورزش در PMOS تنها کاهش عدد روی ترازو نیست. حتی اگر وزن فرد تغییر چندانی نکند، افزایش توده عضلانی و کاهش چربی احشایی میتواند تأثیرات درمانی قابل توجهی داشته باشد.
بهترین ورزش برای افراد مبتلا به PMOS چیست؟
خبر خوب این است که هیچ ورزش جادویی یا اختصاصی برای PMOS وجود ندارد. مهمترین اصل، تداوم و منظم بودن فعالیت بدنی است.
ورزشهای هوازی مانند: پیادهروی تند ، دوچرخهسواری ، شنا ، دویدن آرام و رقص میتوانند سلامت قلب و متابولیسم بدن را بهبود دهند.
همچنین تمرینات قدرتی مانند: کار با وزنه ، تمرینات مقاومتی و تمرین با کشهای ورزشی یا وزن خود بدن در افزایش حساسیت به انسولین و حفظ عضلات نقش بسیار مهمی دارند.
امروزه بسیاری از متخصصان ترکیب ورزش هوازی و تمرینات قدرتی را بهترین انتخاب برای افراد مبتلا به PMOS میدانند.
نقش ورزش در سلامت روان چیست؟
PMOS تنها یک بیماری هورمونی نیست. بسیاری از مبتلایان درجاتی از اضطراب، افسردگی، کاهش اعتمادبهنفس یا نگرانی درباره ظاهر و باروری را تجربه میکنند.
ورزش با افزایش ترشح اندورفینها و بهبود عملکرد مغز میتواند:
* اضطراب را کاهش دهد.
* خلقوخو را بهبود بخشد.
* کیفیت خواب را افزایش دهد.
* اعتمادبهنفس را تقویت کند.
به همین دلیل اثرات ورزش در PMOS فراتر از تغییرات جسمانی است و سلامت روان فرد را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
از کجا شروع کنیم؟
بسیاری از افراد تصور میکنند برای بهرهمندی از فواید ورزش باید ساعتها در باشگاه تمرین کنند. در حالی که شروع با گامهای کوچک بسیار مؤثرتر است.
پیادهروی روزانه، استفاده کمتر از آسانسور، افزایش تحرک در طول روز و انجام چند جلسه ورزش سبک در هفته میتواند نقطه شروع مناسبی باشد.
آنچه اهمیت دارد، استمرار است؛ زیرا اثرات مثبت ورزش زمانی ظاهر میشوند که فعالیت بدنی به بخشی از سبک زندگی تبدیل شود.
جمع بندی
ورزش یکی از ارکان اصلی درمان PMOS محسوب میشود. برخلاف تصور رایج، فواید آن تنها به کاهش وزن محدود نمیشود. فعالیت بدنی منظم میتواند مقاومت به انسولین را کاهش دهد، تعادل هورمونی را بهبود بخشد، نظم قاعدگی را افزایش دهد، احتمال تخمکگذاری را بیشتر کند و سلامت روان را ارتقا دهد.
به همین دلیل بسیاری از متخصصان ورزش را نه یک توصیه جانبی، بلکه بخشی از درمان اصلی PMOS میدانند. در واقع، هر قدمی که یک فرد مبتلا به PMOS برای افزایش فعالیت بدنی خود برمیدارد، گامی در جهت کنترل بهتر بیماری و بهبود کیفیت زندگی است.
