به طور کلی بدن انسان از چهار نوع بافت متفاوت تشکیل شده که هر یک وظیفه مختص به خود را دارند. این بافت ها عبارتند از بافت پیوندی یا همبند، بافت پوششی، بافت عصبی و بافت ماهیچه ای یاعضلانی.
در این مقاله ما قصد تاثیر بافت چربی و عضلانی را در بدن و فرایند لاغری و ارتباط با این بافت ها را داریم. چاقی و تجمع چربی در بدن یکی از موضوعاتی که از سالها پیش تا به امروز دغدغه و مشکل بسیاری افراد جامعه بوده و خواهد بود چرا که طبق تحقیقات انجام شده مشخص شده چاقی و تجمع چربی منشا بسیاری از بیماری های خطرناک شناخته شده به همین دلیل افراد چاق هر چه سریعتر باید به دنبال راهی امن برای تخریب سلول های چربی ذخیره شده در بدن خود و تقویت عضلات در بدنشان باشند تا در طولانی مدت سلامت بدن خود را تنظیم کنند.
از بافت های معرفی شده در بدن دو بافت چربی و ماهیچه ای از مهمترین و پرکاربرد ترین بافت های بدن در زمینه چاقی و لاغری و مهمتر از آن تناسب اندام به شمار میاید.
ساختار بافت چربی در بدن
در بافت شناسی بافت چربی گونه ای از بافت پیوندی یا همبند است که به طور عمده از آدیپوسیتها تشکیل میشود. این بافت ۸۰ درصد چربی بدن را تشکیل میدهد. بافت چربی عمدتا از سلول هایی به نام آدیپوسیت ها تشکیل شده که توانایی ذخیره سلول های ساده چربی یعنی تری گلیسریدها را دارند. بافت چربی در بدن خود به سه دسته تقسیم میشود.
بافت چربی سفید:
این نوع از بافت چربی شایع ترین نوع آن به حساب میاید که محل اصلی ذخیره انرژی در بدن است. بافت چربی سفید نقش مهمی در عایق حرارتی و محافظت مکانیکی در بدن دارند. محل قرار گیری این نوع از چربی: زیر پوست، اطراف اندامهایی از جمله (کلیه، قلب) و شکم است.
بافت چربی قهوه ای:
این نوع چربی بیشتر در نوزادان و تا حدی در بزرگسالان دیده میشود و وظیفه اصلی این نوع از بافت چربی تولید گرما یا اصطلاحا ترموژنز به جای ذخیره انرژی در بدن است بافت چربی قهوه ای میتوکندریهای فراوانی را در خود در خود دارد و محل قرار گیری آن عمدتا گردن، بین شانه ها است.
بافت چربی بژ:
این نوع از بافت چربی ویژگیهای بین بافت چربی سفید و قهوه ای را دارد و میتواند در شرایطی مثل سرما فعال شده و منجر به تولید گرما در بدن شود.
وظایف اصلی بافت چربی در بدن واهمیت بالینی آن
وظایف اصلی بافت چربی در بدن ذخیره انرژی، محافظت از اندامهای حیاتی بدن در برابر ضربه بیرونی و تنظیم دمای بدن است. از مهمترین وظایف بافت چربی ترشح هورمون هایی مثل لپتین و آدیپونکتین است که در کنترل اشتها، متابولیسم و حساسیت به انسولین موثرند.
افزایش بیش از حد بافت چربی در بدن همرا با چاقی و افزایش وزن، میتواند عاملی بر شروع دیابت نوع ۲، بیماریهای قلبی و عروقی و بیماری های مرتبط باشد. علاوه بر این بهتر است آگاه باشید توزیع چربی ها در بدن بسیار مهم است چربی احشایی دراطراف اندامهای داخلیبدن قرار دارد و خطر بیشتری نسبت به چربی زیرپوستی برای سلامت بدن دارد.
نقش بافت چربی در چاقی
چاقی زمانی ایجاد میشود که دریافت انرژی بیشتر از حد مصرف آن باشد. در این حالت بافت چربی که عمدتا چربی سفید ا است افزایش مییابد. افزایش بافت چربی در بدن به دو صورت اتفاق میافتد.
- هیپرتروفی آدیپوسیت ها
سلولهای چربی بزرگ تر میشوند یا عملا ذخیره چربی بیشتر میشود. - هیپرپلازی آدیپوسیتها
تعداد سلول های چربی به ویژه در چاقی های طولانی مدت افزایش میابد.
همانطور که پیش از این هم اشاره کردیم افزایش بیشازحد بافت چربی، به خصوص چربی های احشایی، باعث ترشح مواد التهابی، مقاومت به انسولین و در نهایت افزایش خطر دیابت نوع ۲، بیماریهای قلبی و عروقی و کبد چرب میشود.
تخریب بافت چربی (لیپولیز) در پروسه کاهش وزن
تخریب چربی به فرآیند شکسته شدن تری گلیسریدها در سلول های چربی گفته میشود. تری گلیسرید ها پس از شکسته شدن یه گلیسرول و اسید های چرب تبدیل میشود. این سلول های ساده وارد چرخه متابولیسم بدن میشوند و به عنوان منبع انرژی مورد استفاده قرار میگیرند. در فرایند لیپولیز هورمون هایی از جمله آدرنالین، نورآدرنالین، گلوکاگون و کورتیزول مورد استفاده قرار میگیرد جالب است بدانید هورمون انسولین مانع تخریب سلول های چربی میشود و همین علت است که در افراد چاقی که دچار مقاومت به انسولین میشوند به سختی وزن کم میکنند.
حال بهتر است ساختار بافت ماهیچه ای (عضلانی) را مورد بررسی قرار دهیم.
ساختار بافت عضلانی
بافت عضلانی از سلولهای طویلی به نام فیبر عضلانی تشکیل شده که توانایی انقباض دارند. هر فیبر عضلانی دارای غشایی به نام سارکولما و سیتوپلاسمی به نام سارکوپلاسم است و میتوکندری فراوانی برای تولید انرژی دارد. درون فیبرها رشتههایی به نام میوفیبریل وجود دارد که از واحدهای تکرارشوندهای به نام سارکومر ساخته شدهاند. سارکومر واحد اصلی انقباض عضله است. از رشته های نازک به نام اکتین و رشته های ضخیم به نام میوزین تشکیل میشود. شبکه سارکوپلاسمی با ذخیره و آزادسازی کلسیم، انقباض عضله را تنظیم میکند.
بافت عضلانی به سه دسته متفاوت در بدن تقسیم بندی میشود که هرکدام ویژگی های ساختاری و عملکردی مختص به خود را دارند.
عضله اسکلتی (Skeletal Muscle)
بافت عضلانی اسکلتی یک بافت عضلانی مخطط و چندهسته ای است که ارادی عمل میکند. این عضله به استخوان ها متصل شده و مسئولیت حرکات بدن را به عهده دارد . فیبرهای این نوع از بافت عضلانی بلند، منظم و دارای خطوط عرضی مشخص میباشد.
عضله قلبی (Cardiac Muscle)
بافت عضله قلبی یک بافت عضلانی مخطط ولی غیرارادی است که به طور اختصاصی در قلب وجود دارد. سلولهای این نوع بافت عضلانی دارای یک یا دو هسته بوده و با دیسک های بینابینی به هم متصل میشوند تا انقباض ها به طور هماهنگ باهم اتفاق بیافتد.
عضله صاف (Smooth Muscle)
عضله صاف یک بافت عضلانی غیر مخطط و تک هسته ای است که غیرارادی عمل میکند. این عضله در دیواره احشا و رگ ها قرار دارد و انقباض آن کند و طولانی بوده و خطوط عرضی نیز ندارد.
تاثیر بافت عضلانی و نقش آن در ساختار و فرم بدن
بافت عضلانی نقش بسزایی در شکل و فرم دهی بدن دارد، حتی زمانی که فرد لاغر است عضلات علاوه بر تولید نیرو برای حرکت وظیفه حجم دهی و فرم بدن را دارند. عضلات، با مصرف انرژی، متابولیسم پایه بدن را بالا نگه میدارند. علاوه بر این عضلات به سوزاندن کالری نیز کمک میکنند. کمبود فعالیت عضلانی میتواند باعث ضعف، عدم تناسب فرم بدن و کاهش قدرت بدنی شود. جالب است بدانید هر کیلوگرم عضله تقریباً ۶۰–۷۰ کالری در روز میسوزاند. با افزایش توده عضلانی، سوخت و ساز بدن بالا میرود و چربی راحت تر کاهش پیدا میکند.
تقویت بافت عضلانی
تقویت بافت عضلانی به معنی افزایش قدرت و حجم عضلات است و نقش مهمی در سلامت جسم، فرم بدن و متابولیسم دارد. روشهای اصلی تقویت بافت عضلانی عبارتند از موارد زیر:
- تمرینات مقاومتی (Strength Training)
- پروتئین کافی
- استراحت و بازیابی
تفاوت بافت عضلانی و بافت چربی
به طور کلی بافت عضلانی یک بافت فعال و منقبض شونده است که مسئول تولید نیرو، حرکت و حفظ فرم بدن میباشد. سلولهای آن طولی و منظم بوده و کالری زیادی نیز مصرف میکنند. این بافت باعث سفتی و شکل طبیعی بدن میشود و معمولاً رنگ آن قرمز تا صورتی است. در مقابل، بافت چربی یک بافت غیرفعال و ذخیره ای است که انرژی بدن را به صورت چربی ذخیره میکند ویک عایق حرارتی ایجاد میکند واز اندامها نیز محافظت میکند. سلولهای بافت چربی یعنی آدیپوسیت ها توانایی انقباض ندارند. بافت چربی حجم بدن را تعیین میکند و معمولاً رنگ سفید یا قهوه ای دارد.
با توجه به متن بالا بهتر است همه افراد آگاهی کامل از میزان چربی و عضلات در بدن خود اطلاعات کامل داشته باشند تا بتوانند بهتریسن برنامه غذایی و ورزشی را در طول زندگی خود برنامه ریزی کنند.
مجموعه گرین لایف با پیشرفته ترین دستگاه های آنالیز بدن در مجموعه خود میزان حجم چربی و عضلات را در بدن شما مشخص کرده و طبق میزان توده عضلانی و بافت چربی نسبت به جنسیت و سن شما مناسب ترین برنامه لاغری را ارائه میدهد.
