لاغری یکی از ویژگی های فیزیکی است که میتواند تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله تغذیه، سبک زندگی، وضعیت روانی و ژنتیک قرار گیرد. در حالی که اغلب تمرکز مطالعات علمی بر چاقی و اضافه وزن است در بسیاری از موارد لاغری یکی از مغضلات اساسی در بسیاری از افراد به شمار میاید و میتواند یک بار روانی فرساینده برای فرد ایجاد کند، مقالات معتبر خارجی نشان میدهند که لاغری نیز در بسیاری از افراد میتواند زمینه ژنتیکی و ارثی داشته باشد. این نوع لاغری نیز به لاغری ژنتیکی یا لاغری ارثی شناخته میشود، در چنین حالتی افرادی که از لاغری ژنتیکی رنج میبرند معمولا حتی با افزایش دریافت کالری نیز به سختی وزن اضافه میکنند.
لاغری به چه شرایطی گفته میشود؟
فردی که شاخص توده بدنی یا BMI وی کمتر از ۱۸٫۵ باشد لاغر محسوب میشود. زمانی که شاخص توده بدنی کمتر از حد نرمال باشد توان جسمانی بدنش به اندازها ی نیست که سلامت بهینه و طبیعی وی را برقرار کند. در چنین شرایطی عملکرد بعضی از ارگان های بدن مثل مغز و سیستم ایمنی با مشکلات بسیاری مواجه میشود که احتمال بروز بیماری های مرتبط را افزایش میدهد. بر طبق تحقیقات انجام شده معمولا لاغری مفرط در زنان بیش تر از مردان دیده میشود.
مزایای لاغری و وزن پایین
لاغری یکی از مهم ترین عوامل برای داشتن یک زندگی سالم و شاد است. لاغری به معنای داشتن وزن ایده آل بر اساس قد، سن و جنسیت است. لاغری نه تنها ظاهر فرد را زیبا تر و جذاب تر می کند، بلکه به سلامت بدن و روان هم نیز کمک می کند. افراد لاغر نه تنها از نظر تناسب اندام و زیبایی ظاهر مناسبی دارند بلکه از منظر سلامت قلب و عروق، عملکر مناسب دستگاه گوارش و سلامت استخوان و مفاصل نیز بهره مند میشوند.
معایب لاغری و وزن پایین
لاغری به خودی خود مشکلی ایجاد نمیکند اما اگر این لاغری از حد طبیعی بیشتر شود نه تنها فرد را از نظر زیبایی و تناسب اندام دچار مشکل میکند بر طبق یافته های پزشکی فرد میتواند دچار مشکلاتی از جمله احساس خستگی، کسالت، ابتلا بیش از حد به بیماری های مختلف، نا منظم بودن عادت ماهیانه زنان، ریزش مو، خشکی پوست و یا خرابی دندان ها شوند. در موارد شدید تر افراد لاغر میتوانند دچار مشکلاتی از جمله پوکی استخوان، ضعف سیستم ایمنی بدن و حتی ناباروری در زنان بشود.
لاغری ژنتیکی چیست؟
لاغری ژنتیکی به وضعیتی گفته میشود که فرد فارغ از جنسیت از کودکی یا نوجوانی وزن پایینی دارد این افراد سابقه خانوادگی لاغری دارند و بدون وجود بیماری خاصی لاغر میمانند. افرادی که از لاغری ژنتیکی رنج میبرند حتی با افزایش مصرف غذا وزن اضافه نمییکند. در منابع خارجی این وضعیت با عنوان Constitutional Thinness شناخته میشود. البته لازم به ذکر است این افراد معمولا سالم هستند و آزمایشهای هورمونی و متابولیک آنها طبیعی است.
نقش ژن ها در تعیین وزن بدن
بر اساس تحقیقات ژنتیک انسانی، ژنها نقش مهمی در تنظیم سرعت متابولیسم پایه یا (BMR)، کنترل اشتها و احساس سیری، نحوه ذخیره یا مصرف انرژی، ذخیره ترکیب توده عضلانی و چربی در بدن دارند. مطالعات انجام شده روی دوقلوها نشان داده که ۴۰ تا ۷۰ درصد از تفاوت های وزن بدن افراد میتواند ریشه ژنتیکی داشته باشد. به همین دلیل، برخی افراد به طور طبیعی بدن لاغری دارند، حتی در شرایطی که از رژیم غذایی پرکالری مصرف میکنند.
ژن های موثر بر لاغری
مطالعات ژنتیکی چندین ژن را با لاغری مرتبط دانسته اند، از جمله این ژن های موثر میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- ژن موثر بر ترشح هورمون های لپتین و گرلین که تنظیم کننده اشتها هستند
- ژن های مرتبط با افزایش سوخت و ساز بدن
- ژن های موثر بر کارایی میتوکندری ها که در مصرف انرژی بدن نق بسزایی را دارد.
آیا لاغری ژنتیکی قابل درمان است؟
مقالات معتبر پزشکی تاکید میکنند که لاغری ژنتیکی الزاما بیماری نیست و در صورتی که فرد سالم باشد، نیاز به درمان پزشکی ندارد. با این حال، اگر لاغری باعث ضعف، خستگی یا کاهش کیفیت زندگی شود، میتوان آن را مدیریت و تا حدی اصلاح کرد. نقش ژن ها در پاسخ به درمان ژن ها تعیین میکنند که بدن فرد تا چه اندازه به افزایش دریافت کالری،تمرینات مقاومتی و مکمل های غذایی پاسخ میدهد. به همین دلیل، برخی افراد لاغر با برنامه صحیح میتوانند وزن بگیرند، اما سرعت فرایند افزایش وزن در این افراد معمولا کند تر از افراد عادی است.
راهکارهای علمی برای مدیریت لاغری ژنتیکی با تمرکز بر افزایش توده عضلانی به جای تمرکز بر استفاده از افزایش چربی و افزایش تمرینات قدرتی برای عضله سازی توصیه میکند. از روش های پیشنهادی میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- رژیم غذایی پرکالریِ و باکیفیت مثل مصرف کربوهیدرات های پیچیده
- استفاده از چربیهای سالم از جمله آووکادو، مغزها و روغن زیتون
- دریافت پروتئین کافی
- تنظیم وعدههای غذایی برای مثال افزایش تعداد وعده ها به ۵–۶ وعده در روز میتواند به دریافت کالری بیشتر کمک کند.
- بررسی عوامل هورمونی، گرچه لاغری ژنتیکی معمولا با اختلال هورمونی همراه نیستند اما منابع پزشکی توصیه میکنند هورمون تیروئید، هورمونهای گوارشی و وضعیت جذب مواد غذایی در این افراد بررسی شود.
بر طبق مقالات علمی، افراد دارای لاغری ارثی معمولا به وزن های بسیار بالا نمیرسند، اما میتوانند به وزن سالم، پایدار و ایده آل دست یابند.
تفاوت لاغری ژنتیکی با لاغری ناشی از بیماری
بر طبق سایت های معتبر پزشکی تاکید شده که باید بین لاغری ژنتیکی با لاغری ناشی از بیماری تمایز قائل شد. چرا که لاغری ناشی از بیماری معمولا با علائمی مثل کاهش اشتها، ریزش مو، ضعف شدید جسمی و اختلالات گوارشی همراه است، در حالی که لاغری ژنتیکی اغلب بدون علامت و پایدار است.
جمع بندی
با توجه به مطالب گفته شده لاغری یک اتفاق مثبت در زندگی افراد است چرا که هم تناسب اندام و زیبایی ظهری را تضمین میکند هم از منظر سلامتی میتواند در زندگی تاثیر گذار باشد. حال چه بهتر که این لاغری ژنتیکی باشد و در محدوده نرمال وزن قرار داشته باشد. البته نکته بسیار مهم اینجاست که این لاغری نباید از حد نرمال فراتر رود و زندگی فرد را دچار مشکل کند. در چنین شرایطی این لاغری چه ژنتیکی باشد چه در اثر عوامل محیطی ایجاد شده باشد حتما باید مورد بررسی و درمان قرار گیرد.
مجموعه تخصصی گرین لایف با سابقه 20 سال تجریه در تناسب اندام و کنترل وزن بدن نه تنها در زمینه درمان چاقی موفقیت های بسیاری را کسب کرده بلکه درمان های مناسب و مورد تایید وزارت بهداشت جهانی را در درمان لاغری به عمل میاورد.
