کبد یکی از حیاتی ترین و اصلی ترین اعضای بدن است. این عضو حیاتی ارتباط مستقیمی با لایف استایل زندگی انسان دارد. یکی از مهمترین عوامل موثر در سلامت کبد رعایت رژیم غذایی و مهمتر از آن وزن ایده آل است. چاقی، رزیم غذایی ناسالم، مصرف نوشیدنی های الکلی، سیگار و قلیان و عدم فعالیت ورزشی از مهمترین عوامل اسیب به کبد شناخته شده است و با توجه به افزایش بیماری های کبدی در چند دهه اخیر و در پی آن افزایش مرگ و میر علم پزشکی به دنبال راهی برای جلوگیری از این اتفاق است. بنابراین پاکسازی کبد یا سم زدایی کبد به فرایندی گفته میشود که با حذف سموم، چربیهای زائد و مواد مضر از کبد کمک میکند تا این اندام حیاتی بتواند به بهترین شکل وظایف خود را در بدن انجام دهد.
وظیفه کبد در بدن چیست؟
کبد یسنگین ترین عضو بدن است و به عنوان اندام حیاتی در بدن شناخته میشود که در بخش سیستم گوارش قرار میگیرد. این اندام حیاتی در قسمت راست بالای شکم قرار دارد. به زبان ساده کبد همان جگر است. کبد با دریافت مواد مغذی از خون، مواد مضر را تصفیه کرده و صفرا را تولید میکند. علاوه بر این، کبد در متابولیسم و ذخیره سازی مواد مغذی نقش مهمی دارد. علاوه بر این کبد در فرآیند هضم و جذب مواد غذایی در بدن نقش بسزایی دارد.
چرا کبد به عنوان اندام حیاتی شناخته میشود؟
کبد چند وظیفه بسیار مهم در بدن دارد که اگر به درستی انجام نشود میتواند زندگی انسان را به خطر بیاندازد. از مهمترین وضایف کبد میتوان به تولید صفرا، متابولیسم مواد مغذی، دفع سموم بدن، تولید پروتئین های مهم بدن و ذخیره گلوکز و آهن در بدن است. که به شرح هریک مختصرا میپردازیم.
کبد و تولید صفرا
صفرا یک مایع زرد رنگ است که در هضم چربیهای مواد غذایی دریافت شده در بدن نقش بسیار مهمی دارد. کبد روزانه حدود ۱ لیتر صفرا تولید میکند سپس این مایع به کیسه صفرا منتقل میشود. کیسه صفرا، مایع صفراوی را ذخیره میکند و در هنگام هضم غذا، آنرا به رودهی کوچک منتقل میکند
متابولیسم مواد مغذی
یکیدیگر از وضایف مهم کبد جذب مواد مغذی است. کبد مواد مغذی را از غذا ها جذب میکند و آنها را تبدیل به شکل مورد نیاز سلول های بدن میکند. کبد کربوهیدرات ها، چربی ها و پروتئین ها را نیز متابولیزه میکند.
دفع سموم از بدن
یکیدیگر از مهمترین وضایف کبد دفع سموم بدن است. کبد انسان سموم و مواد زائد را از خون پاک میکند از جمله این مواد زائد میتوان به الکل، داروها و سایر سموم اشاره کرد.
تولید پروتئین های مهم بدن
کبد وظیفه تولید پروتئین های حیاتی بدن از جمله آلبومین، پروترومبین و فیبرینوژن را دارد. این پروتئین ها برای عملکرد حیاتی بدن بسیار ضروری هستند.
ذخیره گلوکز و آهن
یکدیگر وضایف مهم کبد ذخیره آهن و گلوکز در بدن است.
ارتباط چاقی با بیماری های کبدی چیست؟
برطبق تحقیقات انجام شده مشخص شد حدود 70 درصد افرادی که به بیماری کبد چرب مبتلا هستند، از اضافه وزن و چاقی رنج میبرند. بر طبق امار به دست آمده از هر 3 نفر ایرانی، یک نفر بیماری کبد چرب دارد. عوامل زیادی وجود دارند که باعث ایجاد کبد چرب میشوند، اما چاقی یکی از اصلی ترین این عوامل است. بنابراین ارتباط مستقیمی بین چاقی و کبد چرب وجود دارد.افراد چاق به دلیل مصرف بی رویه قند و چربی و کربوهیدرات ها کبد بدن خود را دچار اختلال میکنند. این مواد به خصوص چربی ها در اطراف بافت کبد به طور غیرعادی تجمع پیدا میکنند و ومنجر به پدیده کبد چرب در بدن میشود. کبد چرب اولین مرحله شروع بیماری های مهلک و خطرناک کبد به حساب میآید.
بیماری های شایع کبد کدامند؟
بیماری های مرتبط با کبد به چند دسته متفاوت تقسیم میشوند که شایع ترین آنها عبارتند ازموارد زیر.
کبد چرب غیرالکلی
کبد چرب غیرالکلی مرتبط با اضافه وزن یکی از شایعترین بیماری های کبد شناخته میشود که در صورت پیشرفت چاقی میتواند منجر به مقاومت به انسولین و دیابت شود. در صورت عدم درمان کبد چرب غیرالکلی و پیشرفت آن شاهد التهاب کبد و فیبروز خواهیم شد.
کبد چرب الکلی
کبد چرب الکلی یکیدیگر از بیماری های شایع کبدی است که از مصرف مزمن الکل ایجاد میشود. این بیماری در نهایت منجر به استئاتوهپاتیت و سیروزکبدی خواهد شد.
هپاتیت های ویروسی
هپاتیت های ویروسی کبد، گروهی از بیماریهای عفونی هستند که عمدتاً توسط ویروسهایی ایجاد میشوند که سلولهای کبد را هدف قرار میدهند و باعث التهاب، آسیب و اختلال عملکرد کبد میشوند. هپاتیت های ویروسی کبد عبارتند از:
- هپاتیت (HAV) A
- هپاتیت (HBV) B
- هپاتیت (HCV) C
- هپاتیت (HDV) D
- هپاتیت (HEV) E
بیماری های کبدی صرفا محدود به موارد بالا نخواهند شد بلکه بسیار گسترده تر و متنوع ترهستند و نیاز به مراقبت های پزشکی بالا تری دارند از جمله هپاتیت های خودایمنی، کولانژیت اسکلروزان اولیه، سیروز صفراوی اولیه، سیروز کبدی و سرطان کبد.
چگونه کبد خودمان را بازسازی کنیم؟
با توجه به موارد گفته شده کبد به عنوان یک عضو حیاتی و حساس بدن شناخته میشود که در صورت عدم توجه به آنشاهد بیماری های خطرناک و در نهایت مرگ افراد خواهیم شد. خوشبختانه بد تنها عضوی در بدن است که توانایی فوقالعادهای برای ترمیم و بازسازی دارد، اما این توانایی فقط وقتی خوب عمل میکند که آسیبها متوقف شوند و شرایط مناسب برای بازسازی فراهم باشد. جالب است بدانید چاقی اولین قدم برای شروع بیماری های خطرناک کبدی شناخته میشود بنابراین اکثر افراد با رعایت سبک زندگی خود و جلوگیری و حتی درمان چاقی میتوانند از این بیماری های مرگبار جلوگیری کنند. در همین خصوص بسیاری از متخصصان داخلی برنامه پاکسازی کبد را برای افراد جامعه پیاده میکنند. اولین و مهم ترین قدم در پاکسازی کبد قطع عوامل آسیب رسان از جمله قطع یا کاهش مصرف الکل، پرهیز از مصرف خود سرانه داروها ازجمله استامینوفن زیاد، برخی آنتیبیوتیکها و برخی از دارو های ضد تشنج و روان پریشی، پرهیز از غذا های ناسالم و مصرف مکملهای تقلبی یا نامطمئن و مهم ترین اقدام، کنترل چربی خون و وزن برای جلوگیری از کبد چرب است. در برنامه پاکسازی کبد میتوان از غذاهای مفید در رژیم غذایی خود از جمله سبزیجات برگ سبزمثل اسفناج، کلم بروکلی، میوهها مثل گریپ فروت، لیموترش و سیب، مصرف پروتئین های باکیفیت از جمله ماهی، مرغ، حبوبات، تخم مرغ، استفاده از چربیهای سالم مثل روغن زیتون، آجیل خام و در نهایت استفاده از غذا های کمک کننده به سم زدایی بدن از جمله سیر، چغندر، زردچوبه و مصرف آب آشامیدنی به میزان کافی اشاره کرد.
علاوه بر این دربرنامه پاکسازی کبد مواد غذایی ناسالم از جمله سرخ کردنی ها، قند و شیرینی زیاد، نوشابه و سایر نوشیدنی های مصنوعی و سوسیس و کالباس باید به حداقل میزان مصرف خود برسند. در بسیاری از موارد پزشکان متخصص در برنامه پاکسازی کبد از دارو هایی از جمله سیلیمارین کهاز گیاه خارمریم به دست میاید، ویتامینE ، داروهای ضد ویروس در هپاتیت B یا C وداروهای کاهش دهنده چربی خون در کبد چرب استفاده میکنند. لازم به ذکر است استفاده از دارو های گیاهی و شیمیایی حتما باید تحت نظر پزشک متخصص و داروساز مصرف شود و مصرف خودسرانه از این دارو ها میتواند عواقب جبران ناپذیری را به دنبال داشته باشد.
با توجه به موارد مطرح شده فوق چاقی یکی از مهمترین عوامل ایجاد بیماری های کبدی است. با توجه به شیوع چاقی و تاثیر مستقیم آن بر کاهش طول عمر افراد متخصصان به دنبا درمان و جلوگیری از چاقی میباشند چراکه با جچلوگیری از اضافه وزن بسیاری از بیماری های خطرناک قلبی عروقی، انواع سکته های قلبی و مغزی، سرطان ها، دیابت و بیماری های کبدی و کلیوی به قطعیت جلوگیری کرد.
